{"id":861,"date":"2020-04-25T15:01:00","date_gmt":"2020-04-25T15:01:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beder.fo\/?p=861"},"modified":"2022-11-11T15:08:53","modified_gmt":"2022-11-11T15:08:53","slug":"flaggdagsroda-covid-19-og-arbeidsleys-i-1930-unum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/2020\/04\/25\/flaggdagsroda-covid-19-og-arbeidsleys-i-1930-unum\/","title":{"rendered":"Flaggdagsr\u00f8\u00f0a: COVID-19 og arbei\u00f0sleys \u00ed 1930-unum"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"861\" class=\"elementor elementor-861\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-d8e12f4 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"d8e12f4\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1e27795\" data-id=\"1e27795\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b1fe6ad elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"b1fe6ad\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-53a917b elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"53a917b\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-24e9f98\" data-id=\"24e9f98\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-77bfa97 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"77bfa97\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Flaggdagshald, samanhald,<br \/>s\u00f3ttarhald, tamarhald.<br \/>Fr\u00e1hald, afturhald,<br \/>vi\u00f0hald, framhald.\u00a0<\/p><p>\u00a0<\/p><p>G\u00f3\u00f0u \u00e1hoyrarar<\/p><p>\u00cd dag er flaggdagur, sum vanliga er ein dagur, har vit koma saman at hei\u00f0ra Merki\u00f0. \u00cd F\u00f8roysku bygdunum koma bygdaf\u00f3lk saman, \u00ed Havn savnast f\u00f3lk \u00e1 Vaglinum og \u00ed Danmark koma f\u00f8royingar saman \u00ed f\u00f8royingafel\u00f8g runt \u00ed landinum, og hava samkomu vi\u00f0 hv\u00f8rjum \u00f8\u00f0rum.<\/p><p>\u00cd \u00e1r er annalei\u00f0is. Ongin k\u00f3rsangur, onki hornorkestur, ongi marsjerandi \u00edtr\u00f3ttarfel\u00f8g og sk\u00f3tar, og ongin felagsskapur, sum vit kenna hann. \u00cd \u00e1r sita vit heima, hj\u00e1 okkum sj\u00e1lvum, avbyrgd og vi\u00f0 sosialari fr\u00e1st\u00f8\u00f0u.<\/p><p>\u00c1laborg hevur undir fars\u00f3ttini skipa fyri ymiskum tilt\u00f8kum \u00e1 netinum, sum hava veri\u00f0 n\u00f3gvum av okkum til st\u00f3ra gle\u00f0i.<\/p><p>Takk fyri ta\u00f0.<\/p><p>T\u00e1 so fyriskipararnir spurdu, um eg kundi halda flaggr\u00f8\u00f0una \u00ed \u00e1r, kundi eg ikki anna\u00f0 enn at taka \u00edm\u00f3ti \u00e1heitanini. Eg ynskti sj\u00e1lvandi at stu\u00f0la felagnum vi\u00f0 teirra talgildna undirhaldi. Haraftrat skal sigast, at eg h\u00f3ast alt eisini eri av Kambsdali, ella Fuglafir\u00f0i, sum er vinab\u00fdur vi\u00f0 Aalborg og at eg eri fyrrverandi nevndarlimur \u00ed f\u00f8royingafelagnum. So ta\u00f0 at halda eina sl\u00edka r\u00f8\u00f0u, t\u00f3ktist s\u00f8muligt, og eg kendi meg ikki til at bi\u00f0ja m\u00e6r undan.<\/p><p>Hetta \u00e1liti\u00f0 vil eg eisini takka felagnum fyri.<\/p><p>\u00cd \u00e1r eru 80 \u00e1r li\u00f0in, s\u00ed\u00f0an bretski her\u00f0urin vi\u00f0urkendi Merki\u00f0 sum flagg f\u00f8royinga, sum avlei\u00f0ing av at Danmark var\u00f0 hersett av T\u00fdsklandi. F\u00f8roysku skipini kundu t\u00ed ikki sigla undir donskum flaggi, men komu at sigla undir rey\u00f0u, bl\u00e1u og hv\u00edtu litunum. Hesa s\u00f8guna kenna vit, men hyggja vit at hv\u00f8r ors\u00f8kin var til heims\u00f3fri\u00f0in sum herja\u00f0i, mugu vit bakka til eina t\u00ed\u00f0, sum upp\u00e1 n\u00f3gvar m\u00e1tar er at sammeta vi\u00f0 t\u00e6r umst\u00f8\u00f0ur, sum vit uppliva \u00ed dag.<\/p><p>Ein fyrrapart \u00ed mai, 1932, \u00ed l\u00edtlu bygdini Marienthal, stutt uttanfyri Wien \u00ed Eysturr\u00edki, st\u00f3\u00f0 ein ma\u00f0ur uppat s\u00ednum h\u00fasum og stardi. Hann hev\u00f0i nakrar t\u00edmar frammanundan avlevera b\u00f8rnini \u00ed sk\u00falanum, og h\u00f3ast ta\u00f0 ikki lj\u00f3\u00f0ar av n\u00f3gvum, var hann n\u00fa li\u00f0ugur vi\u00f0 dagsins gerning. Hann hev\u00f0i nevniliga onki at takast vi\u00f0 restina av degnum, t\u00ed samfelagi\u00f0 hann livdi \u00ed, var hart rakt av langt\u00ed\u00f0ar h\u00f3parbei\u00f0sloysi, sum t\u00e1 hev\u00f0i sta\u00f0i\u00f0 \u00e1 \u00ed \u00fatvi\u00f0 tr\u00fd \u00e1r.<\/p><p>Samfelagi\u00f0 st\u00f3\u00f0 stilt, og ma\u00f0urin var, eins og hinir, fastur \u00ed s\u00ednari arbei\u00f0sloysisst\u00f8\u00f0u. Summir av hansara grannum v\u00f3ru fluttir \u00far \u00f8kinum, og summir h\u00f8vdu leita s\u00e6r lei\u00f0ina til Fraklands og til Ruslands, fyri at royna s\u00e6r eydnuna. St\u00f8\u00f0an \u00ed Evropa um hetta mundi\u00f0 var t\u00f3 solei\u00f0is, at arbei\u00f0sloysi var eitt \u00fatbreitt fyribrigdi, sum hev\u00f0i rakt n\u00f3gv av londunum. Hesi, sum v\u00f3ru farin uttanlands at leita s\u00e6r eydnuna, h\u00f8vdu miseydnast, og bo\u00f0ini fr\u00e6ttust skj\u00f3tt \u00ed bygdini, at st\u00f8\u00f0an a\u00f0rasta\u00f0ni var tann sama sum \u00ed Marienthal. T\u00ed valdu \u00edb\u00fagvarnir \u00ed st\u00f3ran mun at ver\u00f0a verandi \u00ed bygdini. Sum ein seg\u00f0i ta\u00f0: \u201cher blivu vit arbei\u00f0sleys og her b\u00ed\u00f0a vit eftir betri t\u00ed\u00f0um. T\u00ed hv\u00f8r veit hvussu ta\u00f0 mann eydnast okkum \u00e1 einum \u00f8\u00f0rum sta\u00f0?\u201d.<\/p><p>\u00cdb\u00fagvarnir \u00ed Marienthal v\u00f3ru sostatt \u00ed einari st\u00f8\u00f0u, sum ikki einans gj\u00f8rdi seg galdandi lokalt, men arbei\u00f0sloysi hev\u00f0i fingi\u00f0 s\u00ednar fastat\u00f8kur \u00ed restini av Evropa eisini. \u00c1 sama h\u00e1tt sita vit \u00ed dag innibard av Korona, \u00ed F\u00f8royum og \u00ed Danmark, eins og heimurin er ta\u00f0. H\u00f3ast summi lond eru n\u00f3gv har\u00f0ari rakt enn onnur, eru vit \u00f8ll onkursvegna \u00ed sama b\u00e1ti, har vit standa yvir fyri sama \u00e1lvara.<\/p><p>St\u00f3ra arbei\u00f0sloysi \u00ed Marienthal hev\u00f0i vakt \u00e1huga hj\u00e1 granskarum, sum n\u00fa v\u00f3ru komnir at kanna hv\u00f8rjar avlei\u00f0ingar h\u00f3parbei\u00f0sloysi f\u00f3r at hava. F\u00f3ru \u00edb\u00fagvarnir at gera uppreistur? F\u00f3ru teir at ver\u00f0a raktir av m\u00e1ttloysi? \u00c1st\u00f8\u00f0uni peika\u00f0u hv\u00f8r s\u00edn veg, men eftir eitt tr\u00fd \u00e1ra langt sosiologiskt granskingararbei\u00f0i var ni\u00f0urst\u00f8\u00f0an grei\u00f0. H\u00f3parbei\u00f0sloysi elvdi til passivitet og m\u00e1ttloysi.<\/p><p>Korona hevur sett s\u00edni spor \u00ed okkara samfelag. Arbei\u00f0sloysi, sum vanliga er millum ta\u00f0 l\u00e6gsta \u00ed vesturheiminum, er n\u00fa h\u00e6kkandi og fleiri eru farin undir hj\u00e1lparpakkar og \u00ed arbei\u00f0sloysisskipanir, sum fyribils eru settar \u00ed heimin, fyri at bjarga okkum undan fars\u00f3ttini og tess avlei\u00f0ingum.<\/p><p>Ta\u00f0 kunnu vit gle\u00f0ast um.<\/p><p>Mong hava ongant\u00ed\u00f0 uppliva at gingi\u00f0 arbei\u00f0sleys og kenna ikki til hetta at ganga fyri onki. Summi nj\u00f3ta pausust\u00f8\u00f0una, me\u00f0an onnur hava verri vi\u00f0 at tr\u00edvast.<\/p><p>H\u00f3ast har eru n\u00f3gvar samanberingar at gera, er ikki alt hj\u00e1 okkum, sum kann sammetast vi\u00f0 st\u00f8\u00f0una \u00ed Marienthal. Okkara samfelag hevur einans ligi\u00f0 stilt \u00ed h\u00e1lvan annan m\u00e1na\u00f0, sum merkir, at vit h\u00f3ast alt ikki eru troytta\u00f0i endaleyst \u00ed hesari st\u00f8\u00f0uni, og ta\u00f0 hevur s\u00edn leiklut. Arbeitt ver\u00f0ur \u00ed l\u00f8tuni vi\u00f0 at opna samfelagi\u00f0 aftur, og ta\u00f0 birtir v\u00f3n. Vit liva eisini vi\u00f0 einari v\u00e6lfer\u00f0, sum er n\u00f3gv h\u00e6gri enn tann hj\u00e1 Marienthalarunum. Hetta er avgerandi, t\u00ed ein av ni\u00f0urst\u00f8\u00f0unum sum granskarnir eisini komu til var, at ein \u00e1v\u00edsur f\u00edggjarligur stabilitetur og eitt \u00e1v\u00edst livist\u00f8\u00f0i m\u00f3tvirka\u00f0i m\u00e1ttloysinum. T\u00ed eru sosialu veitingarnar hj\u00e1 okkum, sum lofta teimum hart raktu, m\u00f3tvirkandi fyri maktarloysi\u00f0.<\/p><p>Vit uppliva ikki eitt umfatandi samfelagsligt m\u00e1ttloysi, men eitt samfelag, sum stendur saman. Vit s\u00edggja dag og dagliga sj\u00e1lvbodnar kreftir hj\u00e1lpa hv\u00f8rjum \u00f8\u00f0rum at keypa inn og vi\u00f0 \u00f8\u00f0rum \u00e1trokandi t\u00e6nastum. Summi opna hur\u00f0arnar fyri s\u00f3ttarhaldsgestum, og fara \u00ed s\u00f3ttarhald saman vi\u00f0 teimum, onnur l\u00e1na \u00fat h\u00fas og heim, so tey fer\u00f0andi hava onkrasta\u00f0ni at avbyrgja seg. Hj\u00e1lpin stendur vi\u00f0 dyrnar, ta\u00f0 hava vit \u00e1sanna \u00e1 facebook, har f\u00f3lk melda seg til rei\u00f0ar at hj\u00e1lpa f\u00f3lki, sum tey ongant\u00ed\u00f0 hava m\u00f8tt. Alt \u00ed einum samhaldsf\u00f8stum anda, sum ey\u00f0kennir okkum sum tj\u00f3\u00f0. Andin, sum vit seta \u00ed samband vi\u00f0 Merki\u00f0.<\/p><p>Tann st\u00f8\u00f0an vit n\u00fa eru \u00ed, tvingar okkum at ste\u00f0ga \u00e1. Vit reflektera, hyggja inneftir og lurta. Vit gera okkum stundir til at taka fatur \u00e1 teimum uppg\u00e1vum, okkum hevur ligi\u00f0 \u00e1 l\u00e1ni. Vit hava gle\u00f0isl\u00f8tur saman vi\u00f0 b\u00f8rnum \u2013 stundir, sum vit ikki hava havt, orsaka av gerandisresi og dagligum skyldum. Hetta er naka\u00f0, sum b\u00f8rnini koma at minnast sum naka\u00f0 serligt, eins og vit kunnu minnast aftur \u00e1 serligar l\u00f8tur \u00ed okkara barnaminnum, vi\u00f0 eitt n\u00fa ovurst\u00f3rum st\u00f3rkava, langt\u00ed\u00f0ar streymsliti ella l\u00edknandi \u00f3vanligum hendingum. Tey koma at spyrja \u201cmamma, minnist t\u00fa t\u00e1 vit plagdu at fara \u00ed fj\u00f8llini?\u201d ella \u201cbabba, minnist t\u00fa hinafer\u00f0, vit gj\u00f8rdu pannuk\u00f8kur hv\u00f8nn morgun?\u201d<\/p><p>Sl\u00edkar \u00f3vanligar hendingar brenna seg \u00ed minnini hj\u00e1 okkum \u00f8llum, og fastfrysta eina samfelagsliga l\u00f8tumynd, har vit minnast \u00ed sm\u00e1lutir. Spyr onkur teg hvar t\u00fa vart, t\u00e1 i\u00f0 Mette Frederiksen ella B\u00e1r\u00f0ur \u00e1 Steig Nielsen stongdu samfelagi\u00f0 undir koronat\u00ed\u00f0ini, ver\u00f0ur t\u00fa helst skj\u00f3tur at svara. Um spurt ver\u00f0ur hv\u00f8r samgonga sat \u00ed 2020, hv\u00f8r st\u00f8\u00f0an var vi\u00f0 \u00edtr\u00f3ttini ella hv\u00f8r var forseti \u00ed USA, renna tankarnir aftur til Koronat\u00ed\u00f0ina, t\u00e1 i\u00f0 alt var so undarligt. Kanska fer onkur ennt\u00e1 at minnast, at ta\u00f0 var \u00e1ri\u00f0, t\u00e1 i\u00f0 80 \u00e1r v\u00f3ru li\u00f0in, s\u00ed\u00f0an Merki\u00f0 fekk s\u00edna vi\u00f0urkenning. Hv\u00f8r veit?<\/p><p>T\u00e1 i\u00f0 Korona er av, hava vit t\u00e1 l\u00e6rt naka\u00f0? Ta\u00f0 v\u00f3ni eg at vit hava.<\/p><p>Eg v\u00f3ni at vit fara at minnast samveruna, vit h\u00f8vdu vi\u00f0 okkara b\u00f8rnum, og at vit koma at stremba eftir at skapa fleiri minnisverdar l\u00f8tur<\/p><p>Eg v\u00f3ni at okkara royndir \u00ed s\u00f3ttarhaldi fer at minna okkum \u00e1 tey eldru, sum sita n\u00f3gv fyri seg sj\u00e1lvan \u00ed einari s\u00f3ttarhaldsl\u00edknandi st\u00f8\u00f0u, og at hetta fer at gera okkum raskari at vitja ommur og abbar.<\/p><p>Eg v\u00f3ni, at vit fara at hugsa aftur \u00e1 okkara heilsur\u00f8ktararnar, heilsur\u00f8ktarfr\u00f8\u00f0ingar og f\u00f3lk \u00ed heilsuverkinum annars, sum hava sett seg sj\u00e1lvan \u00ed smittuvanda, so at vit skulu kenna okkum trygg.<\/p><p>Eg v\u00f3ni at vit fara at minnast \u00e1 hv\u00f8nn t\u00fddning n\u00e1msfr\u00f8\u00f0ingar og l\u00e6rarar hava \u00ed okkara dagligdegi, n\u00fa vit br\u00e1ddliga skuldu kl\u00e1r\u00f0a okkum fyriuttan.<\/p><p>Eg v\u00f3ni at vit fara at minnast st\u00f8\u00f0una, t\u00e1 vit br\u00e1ddliga v\u00f3ru arbei\u00f0sleys, og at vit vi\u00f0 hesum royndum koma at skilja tann arbei\u00f0sleysa betri, t\u00e1 i\u00f0 dagligdagurin aftur byrjar.<\/p><p>Eg v\u00f3ni at politiska skipanin fer at taka hesar royndir til eftirtektar, og at politiska landslagi\u00f0 fer at avspegla okkara upplivingar.<\/p><p>Gera vit ta\u00f0, t\u00e1 standa vit sterkari saman undir merkinum.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Takk fyri, g\u00f3\u00f0an flaggdag og alt ta\u00f0 besta framyvir til tykkum har \u00fati.<\/p><p><strong>Terji Beder<\/strong><\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Flaggr\u00f8\u00f0an kann hoyrast \u00e1 heimas\u00ed\u00f0uni hj\u00e1 f\u00f8royingafelagnum \u00ed Aalborg, sum var partur av einum skipa\u00f0um flaggdagstiltaki, vi\u00f0 sangum og huglei\u00f0ingum um Merki\u00f0.\u00a0<\/p><p>S\u00ed leinki\u00f0 ni\u00f0anfyri:<\/p><p><br \/><a href=\"https:\/\/alaborg.fo\/flaggdagshald-2020\/\">https:\/\/alaborg.fo\/flaggdagshald-2020\/<\/a>.<\/p><p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Flaggdagshald, samanhald, s\u00f3ttarhald, tamarhald. Fr\u00e1hald, afturhald, vi\u00f0hald, framhald.&nbsp; G\u00f3\u00f0u \u00e1hoyrarar \u00cd dag er flaggdagur, sum vanliga er ein dagur, har vit koma saman at hei\u00f0ra Merki\u00f0. \u00cd F\u00f8roysku bygdunum koma bygdaf\u00f3lk saman, \u00ed Havn savnast f\u00f3lk \u00e1 Vaglinum og \u00ed Danmark koma [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":867,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[9,11],"tags":[],"class_list":["post-861","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politikkur","category-rodur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=861"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/861\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":868,"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/861\/revisions\/868"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beder.fo\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}